Παναγιώτης Τσάλλος Ιστορικός
Ποιά η κοινωνία μεταξύ φωτός και σκότους; (β΄ κορινθ. 6.14)
ΠΡΟΛΟΓΟΣ
Το ζήτημα της αποτειχίσεως (δηλαδή της διακοπής του
μνημοσύνου των αιρετικών επισκόπων) σε περίοδο αιρέσεως ήταν και είναι
σημαντικό, ζωτικής σημασίας θα λέγαμε, διότι υπήρξε ανέκαθεν η ασφαλιστική
δικλίδα που διαχώριζε τους καθαρούς στην πίστη (Ορθοδόξους) από τους
καινοτόμους αιρετικούς, ακόμα και αν οι τελευταίοι είχαν την πολιτική εξουσία
με το μέρος τους και κατείχαν την πλειάδα των επισκοπικών εδρών. Ήταν ανέκαθεν
η πρώτη υγιής αντίδραση των Ορθοδόξων που αποσκοπούσε, σε βάθος χρόνου, στη
σύγκληση Οικουμενικής Συνόδου προς καταδίκη της αιρέσεως. Ο σκοπός της εργασίας
αυτής δεν είναι απολογητικός ή επεξηγηματικός, όσον αφορά την –ορθότητα- της
αποτείχισης, ούτε σκοπό έχει να αποδείξει (το ούτως η άλλως αδιαμφισβήτητο
γεγονός) ότι όλοι οι μεγάλοι Άγιοι Πατέρες της Εκκλησίας μας είχαν προβεί στην
διακοπή του μνημόσυνου των εκάστοτε αιρετικών επισκόπων ή πατριαρχών. Ο στόχος
της παρούσης εργασίας, ήταν να δημιουργήσω ένα εγχειρίδιο (corpus) με όσο το
δυνατόν περισσότερες ιστορικές πηγές διαθέτουμε, και που αφορούν αυτό το
ζήτημα, ούτως ώστε κάθε ερευνητής, θεολόγος, ιερέας και γενικότερα συγγραφέας,
να τα έχει “πρόχειρα σε ένα μέρος” και να μπορεί εύκολα να ανατρέχει για να
γίνει έτσι πιο εύκολη (και πιο συχνή) η συγγραφή αντί-αιρετικών και
απολογητικών βιβλίων.
Παράλληλα, όπου εκρίθη αναγκαίο, σχολίασα ορισμένες πηγές
που έχουν ιδιαίτερη σημασία ως οδοδείκτες για τη σημερινή εποχή. Ο σχολιασμός
γίνεται μετά την παράθεση της πηγής, ούτως ώστε να μην καθίσταται
δυσλειτουργική η ανάγνωσή της. Όσον αφορά τη δομή της εργασίας, η ταξινόμηση
των πηγών γίνεται πρώτα χρονολογικά (και συγκεκριμένα ανά αιώνες) και ύστερα
ονομαστικά (κατά αλφαβητική σειρά). Αυτό έγινε από μεθοδολογική ανάγκη, διότι,
ήθελα με αυτό το τρόπο να αναφανεί η “διαχρονικότητα” της στάσης των Πατέρων
πάνω στο ζήτημα της αποτείχισης.
Επίσης, τα βιβλία που
χρησιμοποιήθηκαν είναι όλα Ορθόδοξα (εκδόσεις Ορθόδοξος Κυψέλη, Πατρολογία
Μigne, εκδόσεις Αγίου Όρους κτλ). Το εγχειρίδιο αυτό δεν έχει πνευματικά
δικαιώματα. Μπορείτε να το αναπαράγετε ελεύθερα προς δόξαν Θεού. Προτείνεται η
αναπαραγωγή του σε οποιαδήποτε έντυπη ή ηλεκτρονική μορφή. 18/11/09 (μνήμη
Γαλακτίωνος και Επιστήμης μαρτύρων)
ΙΕΡΟΙ ΚΑΝΟΝΕΣ-ΑΓΙΑ ΓΡΑΦΗ ΑΓΙΑ ΓΡΑΦΗ
· Οὐκ ἐκάθισα μετὰ συνεδρίου ματαιότητος καὶ μετὰ παρανομούντων οὐ μὴ εἰσέλθω· ἐμίσησα ἐκκλησίαν πονηρευομένων καὶ μετὰ ἀσεβῶν οὐ μὴ καθίσω. (Ψαλμός ΚΕ’, στχ. 4-5)
